Kurs STS-01 / STS-02 · Moduł 7
Budowa i wyposażenie BSP
Klasy C0–C6, napęd, zasilanie, sterowanie, redundancja i systemy bezpieczeństwa
Stan na listopad 2026 · Prowadzący: [imię i nazwisko]
Moduł 7 łączy wymagania rozporządzenia 2019/945 (klasy) z budową typowego wielowirnikowca. Część o klasach opiera się na tekście przepisów; części o napędzie, zasilaniu i sterowaniu to ogólna wiedza techniczna – konkretne parametry (napięcia, temperatury, zasięgi) zawsze z instrukcji producenta sprzętu, na którym szkolisz. Najlepiej prowadzić z BSP na stole: pokazać śmigła, akumulator, czujniki, port na moduł Remote ID, przycisk lub funkcję zakończenia lotu.
Plan modułu
Cztery lekcje i sprawdzian
7.2
Napęd, zasilanie i sterowanie 7.4
Systemy bezpieczeństwa Test
5 pytań i przegląd przedlotowy Moduł 7 · Budowa i wyposażenie BSP
Około 105 minut: 7.1 – 30 min, 7.2 – 30 min, 7.3 – 15 min, 7.4 – 15 min, test i ćwiczenie – 15 min. Ćwiczenie wymaga BSP szkoleniowego lub zdjęć jego elementów.
Lekcja 7.1 · Klasy w pigułce
Siedem klas , każda ma swoje miejsce
Klasa Najważniejsze cechy Gdzie latasz C0 MTOM poniżej 250 g, do 19 m/s, nie wyżej niż 120 m A1 (i A3) C1 poniżej 900 g lub 80 J, do 19 m/s; Remote ID, geoświadomość A1 (i A3) C2 poniżej 4 kg; tryb niskiej prędkości 3 m/s A2 (i A3) C3 poniżej 25 kg, wymiar typowy poniżej 3 m; Remote ID A3 C4 poniżej 25 kg; bez automatycznych trybów sterowania A3 C5 jak C3 + tryb 5 m/s, FTS, ostrzeżenia łącza STS-01 C6 do 50 m/s, programowalny obszar, FTS, trajektoria STS-02
Źródło: rozporządzenie 2019/945, części 1–6 i 16–17 (zmiana 2020/1058)
Wartości z rozporządzenia 2019/945. C0: MTOM poniżej 250 g z ładunkiem, prędkość maksymalna 19 m/s, nie może wznieść się wyżej niż 120 m od punktu startu. C1: MTOM poniżej 900 g albo energia uderzenia poniżej 80 J; 19 m/s; wybierany limit wysokości 120 m; Remote ID, geoświadomość. C2: poniżej 4 kg, tryb niskiej prędkości do 3 m/s (wtedy w A2 wystarczy 5 m od osób). C3: poniżej 25 kg, wymiar typowy poniżej 3 m. C4: poniżej 25 kg, bez trybów automatycznego sterowania poza stabilizacją lotu. C5 i C6 – następne slajdy. Na egzaminie wewnętrznym było pytanie o 5 m/s i 50 m/s – STS-01 i STS-02. Przy klasach C1 i C2 są też wymagania hałasu i oświetlenia – szczegóły w tekście rozporządzenia.
Lekcja 7.1 · Klasa C5
C5 to C3 z zabezpieczeniami do STS-01
Wymagania klasy spełnia wymagania C3 (z wyjątkami) płatowiec nie na uwięzi – nie samolotowy informacja o wysokości dla pilota tryb niskiej prędkości do 5 m/s FTS niezależny od autopilota, ograniczający skutki uderzenia ostrzeżenia o pogorszeniu i utracie łącza C2 Zestaw akcesoriów C3 może stać się C5 po zamontowaniu zestawu akcesoriów oznaczonego etykietą C5 – bez zmiany oprogramowania C3. Zestaw podaje listę zgodnych BSP i instrukcję montażu.
Źródło: rozporządzenie 2019/945, część 16 (tekst wg CAA Regulatory Library)
Część 16: BSP klasy C5 spełnia wymagania części 4 (C3) z wyjątkiem dwóch punktów; nie może być płatowcem (samolotowym), chyba że jest na uwięzi; daje pilotowi jasną informację o wysokości nad powierzchnią lub punktem startu; dla BSP nie na uwięzi – wybierany tryb niskiej prędkości do 5 m/s, środki zakończenia lotu (niezawodne, przewidywalne, niezależne od automatycznego systemu sterowania i naprowadzania, wymuszające opadanie, z funkcjami ograniczającymi skutki uderzenia) oraz ciągły podgląd jakości łącza C2 z ostrzeżeniem o pogorszeniu i osobnym o utracie. Zestaw akcesoriów: nie zmienia oprogramowania C3, każdy element z etykietą C5, instrukcja z listą zgodnych BSP. Czytałem tekst w wersji brytyjskiej (UK5), przejętej z prawa UE – porównaj z EUR-Lex.
Lekcja 7.1 · Klasa C6
C6 lata szybciej i dalej, więc musi pilnować obszaru
Wymagania klasy prędkość w locie poziomym do 50 m/s informacja o położeniu, prędkości i wysokości dla pilota programowalny obszar – BSP go nie opuściprogramowanie trajektorii ostrzeżenia o pogorszeniu i utracie łącza C2 FTS i dane producenta FTS niezależny od autopilota i od funkcji obszaru producent podaje wielkość obszaru bezpieczeństwa producent podaje drogę BSP po aktywacji FTS – z niej bufor Źródło: rozporządzenie 2019/945, część 17 (tekst wg CAA Regulatory Library)
Część 17: C6 spełnia wymagania części 4 z wyjątkiem trzech punktów; prędkość względem ziemi w locie poziomym nie większa niż 50 m/s; pilot otrzymuje informacje o położeniu geograficznym, prędkości i wysokości; środki zapobiegające przekroczeniu poziomych i pionowych granic programowalnego obszaru operacyjnego; środki zakończenia lotu niezależne od automatycznego systemu sterowania oraz od funkcji obszaru; programowanie trajektorii; monitorowanie łącza C2 z dwoma ostrzeżeniami. W instrukcji producent opisuje FTS, funkcję obszaru i wielkość obszaru bezpieczeństwa (na błąd pozycji, czas reakcji i manewr korekty) oraz odległość, jaką BSP najprawdopodobniej pokona po aktywacji FTS – operator używa jej do wyznaczenia bufora w STS-02.
Lekcja 7.2 · Napęd
Silnik, regulator, śmigło – każde może zawieść
Silniki bezszczotkowe Typowe w wielowirnikowcach (BLDC ). Przegrzanie, zanieczyszczenie, uszkodzone łożysko.
Regulatory obrotów ESC zamieniają sygnał autopilota na prąd silnika. Awaria = utrata jednego wirnika.
Śmigła Pęknięcia, odpryski, luz mocowania. Najczęstsza usterka wykrywalna przy oględzinach.
Źródło: wiedza ogólna; przeglądy i wymiana części – instrukcja producenta
Wielowirnikowiec steruje się wyłącznie zmianą obrotów poszczególnych silników – dlatego awaria jednego zespołu napędowego w czterowirnikowcu zwykle oznacza utratę sterowności, a w sześcio- lub ośmiowirnikowcu może pozwolić na kontrolowane lądowanie (lekcja 7.3). Oględziny śmigieł przed każdym lotem to podstawowy punkt listy kontrolnej. Śmigła wymienia się według zaleceń producenta lub po każdym uszkodzeniu – nie prostuje się ich ani nie klei.
Lekcja 7.2 · Zasilanie
Akumulator to paliwo i najczęstsze ryzyko pożaru
Ogniwa litowe LiPo lub Li-ion; napięcie spada w miarę rozładowaniainteligentne akumulatory: licznik cykli, stan ogniw, samorozładowanie do przechowywania zimno: mniejsza dostępna energia Bezpieczeństwo nie używaj spuchniętego ani uszkodzonego akumulatora ładowanie pod nadzorem, na niepalnym podłożu przechowywanie i transport – według producenta Źródło: wiedza ogólna; parametry i zasady – instrukcja producenta akumulatora
Konkretne wartości napięć, temperatur i poziomu naładowania do przechowywania podaje producent – nie uogólniam ich na slajdzie. Akumulator po upadku BSP traktuj jako potencjalnie uszkodzony: odizoluj go i obserwuj – to element planu reagowania (moduł 4). Wskazanie procentowe stanu naładowania jest szacunkiem – w zimnie i przy dużym obciążeniu (wiatr) może spadać skokowo, więc próg powrotu ustala się z zapasem.
Lekcja 7.2 · Sterowanie i czujniki
Autopilot wie tyle, ile powiedzą mu czujniki
Żyroskopy i przyspieszeniomierze – orientacja i stabilizacja.
Kompas Kierunek. Wrażliwy na metal, beton zbrojony, linie energetyczne.
Barometr Wysokość względem punktu startu – nie nad terenem.
Pozycja: GPS, Galileo, GLONASS, BeiDou; RTK – dokładność centymetrowa.
Czujniki wizyjne Unikanie przeszkód i pozycja przy ziemi. Słabe w nocy, deszczu, nad wodą.
Źródło: wiedza ogólna; parametry konkretnego BSP – instrukcja producenta
Każdy czujnik ma typowe słabości, które wywołują sytuacje awaryjne z modułu 4: kompas – zakłócenia przy stalowych konstrukcjach i start z metalowej powierzchni; barometr – wysokość względem startu, więc nad wzniesieniem dron jest bliżej ziemi niż pokazuje ekran; GNSS – zasłonięcie nieba przy elewacjach, odbicia sygnału; czujniki wizyjne – nad wodą i jednolitymi powierzchniami mogą nie utrzymać pozycji (ważne dla ratownictwa wodnego). Pasma 2,4 i 5,8 GHz to typowe pasma łącza w dronach cywilnych – niektóre BSP mają też łączność komórkową jako zapasową.
Lekcja 7.3 · Redundancja
Redundancja: żadna pojedyncza awaria nie kończy się upadkiem
Element Typowe rozwiązanie Co daje Czujniki podwójne IMU i kompasy, kilka systemów GNSS autopilot odrzuca błędny odczyt Zasilanie dwa akumulatory pracujące równolegle lot i lądowanie po awarii jednego Napęd sześć lub osiem wirników kontrolowane lądowanie po utracie silnika Łącze dwa pasma, łączność komórkowa jako zapas mniejsze ryzyko utraty C2 Zakończenie lotu FTS z własnym zasilaniem i sterowaniem działa po awarii autopilota
Źródło: wiedza ogólna; wymagania niezależności FTS – rozporządzenie 2019/945, części 16 i 17
Redundancja nie jest wymogiem klas C5 i C6 wprost – przepisy wymagają niezależności FTS od automatycznego systemu sterowania, a reszta to rozwiązania producentów. W ocenie ryzyka (SORA) projekt BSP odporny na pojedyncze awarie pomaga spełnić cele bezpieczeństwa operacyjnego (OSO) dotyczące konstrukcji. Pytanie do grupy: czy dwa akumulatory w BSP oznaczają dwa razy dłuższy lot po awarii jednego? Nie – po awarii jednego pozostała energia i moc wystarczają zwykle tylko na powrót lub lądowanie.
Lekcja 7.4 · Systemy bezpieczeństwa
Funkcje, które ratują lot – jeśli są dobrze ustawione
Wysokość powrotu ponad przeszkodami na trasie. Punkt startu zapisany przed lotem.
Utrata łącza Zachowanie BSP ustawione: powrót, zawis lub lądowanie.
Akumulator Ostrzeżenia i automatyczny powrót lub lądowanie przy niskim stanie.
Unikanie przeszkód Pomoc, nie gwarancja: nie widzi cienkich linii, działa gorzej przy słabym świetle.
Oświetlenie Widoczność i orientacja BSP; wymagania dla klas.
W części BSP – ostrzega o załogowych z transponderem ADS-B. Nie widzi wszystkich.
Źródło: wiedza ogólna; ustawienia – instrukcja producenta i instrukcja operacyjna
Systemy bezpieczeństwa działają według ustawień – stąd punkt na liście kontrolnej przed lotem (moduł 4). Najczęstszy błąd: wysokość RTH niższa niż drzewa lub budynki na trasie powrotu. Odbiornik ADS-B (np. funkcja w części dronów profesjonalnych) odbiera sygnały załogowych statków z nadajnikiem ADS-B Out – śmigłowce ratunkowe czy szybowce mogą go nie mieć, więc obserwacja przestrzeni pozostaje obowiązkiem pilota. FTS jest osobnym, niezależnym systemem – omówiony w modułach 4 i 5.
Lekcja 7.4 · Remote ID
Remote ID nadaje, kto i gdzie leciCo rozgłasza numer rejestracyjny operatora unikalny numer seryjny BSP czas, położenie i wysokość BSP kurs i prędkość względem ziemi położenie pilota lub punktu startu status awaryjny Obowiązki wymagany w klasach C1, C2, C3, C5 i C6 operator wgrywa swój numer do systemu pilot w STS sprawdza przed lotem, że jest aktywny i aktualny Źródło: rozporządzenie 2019/945 (zmiana 2020/1058) – wymagania Remote ID; UAS.STS-01.040 pkt 1
Lista danych według wymagań bezpośredniego zdalnego identyfikowania w rozporządzeniu 2019/945 po zmianie 2020/1058: numer rejestracyjny operatora, unikalny numer seryjny BSP, znacznik czasu, położenie geograficzne i wysokość nad powierzchnią lub punktem startu, kurs mierzony od północy geograficznej i prędkość względem ziemi, położenie pilota (a gdy niedostępne – punktu startu) oraz status awaryjny. Listę przed zajęciami porównaj z tekstem rozporządzenia w EUR-Lex. Remote ID nie jest wymagany w C0 i C4 ani dla BSP na uwięzi. W zwolnieniu dla sektora publicznego wymóg klasy (a z nim Remote ID w klasie) jest wyłączony, ale obowiązek pilota sprawdzenia RID przed lotem w STS-01 – nie (moduł 1).
Lekcja 7.4 · Obsługa techniczna
Sprawny BSP to wynik zapisanej obsługi
Według producenta Przeglądy, wymiana części, kalibracje – w terminach i zakresie z instrukcji.
Oprogramowanie Nową wersję testuj przed lotem operacyjnym. Zapisz, kiedy i co zaktualizowano.
Zapisy Ewidencja obsługi BSP prowadzona przez operatora – część dokumentacji.
Źródło: UAS.SPEC.050 (obowiązki operatora, w tym ewidencja); instrukcja producenta
Operator w kategorii szczególnej utrzymuje BSP w stanie umożliwiającym bezpieczną operację i prowadzi ewidencję, m.in. obsługi technicznej (UAS.SPEC.050 – moduł 2). Aktualizacja oprogramowania może zmienić zachowanie BSP (np. ustawienia po utracie łącza, strefy producenta) – dobra praktyka to lot testowy w bezpiecznym miejscu przed lotem operacyjnym. Przy BSP klasy C5 lub C6 modyfikacja sprzętu lub oprogramowania niezgodna z instrukcją producenta może oznaczać utratę zgodności z klasą – a w STS klasa jest warunkiem.
Quiz · pytanie 1 z 5
Który element BSP klasy C5 musi działać niezależnie od automatycznego systemu sterowania?
A. Kamera
B. System zakończenia lotu
C. Powrót do punktu startu
D. Odbiornik GNSS
Moduł 7 · Quiz
Odpowiedź: B. Część 16 rozporządzenia 2019/945: środki zakończenia lotu niezależne od automatycznego systemu sterowania i naprowadzania, także w zakresie aktywacji. RTH (C) jest funkcją autopilota.
Quiz · pytanie 2 z 5
Jaka jest maksymalna prędkość w locie poziomym BSP klasy C6?
A. 5 m/s
B. 19 m/s
C. 50 m/s
D. Bez ograniczenia
Moduł 7 · Quiz
Odpowiedź: C. Część 17: nie więcej niż 50 m/s. 5 m/s (A) to tryb niskiej prędkości C5 i limit STS-01; 19 m/s (B) – C0 i C1.
Quiz · pytanie 3 z 5
W jaki sposób BSP klasy C3 może stać się BSP klasy C5?
A. Przez przeróbkę oprogramowania
B. Przez zestaw akcesoriów z etykietą C5
C. Przez wpis w KSID
D. Nie może
Moduł 7 · Quiz
Odpowiedź: B. Część 16: C5 może być C3 z zestawem akcesoriów, który nie zmienia oprogramowania C3; każdy element nosi etykietę C5, a instrukcja wymienia zgodne BSP.
Quiz · pytanie 4 z 5
Co jest typowym przykładem redundancji w BSP?
A. Podwójne IMU i kompasy
B. Zapasowe śmigło w torbie
C. Dwie karty pamięci
D. Większy ekran aparatury
Moduł 7 · Quiz
Odpowiedź: A. Redundancja to zdublowanie elementu w locie, tak by autopilot mógł odrzucić uszkodzony. Zapasowe śmigło (B) to część zamienna, nie redundancja.
Quiz · pytanie 5 z 5
Jaką informację producent BSP klasy C6 musi podać w instrukcji?
A. Drogę BSP po aktywacji FTS
B. Cenę części zamiennych
C. Zasięg przekazu wideo
D. Liczbę cykli akumulatora
Moduł 7 · Quiz
Odpowiedź: A. Część 17: producent podaje odległość, jaką BSP najprawdopodobniej pokona po aktywacji środków zakończenia lotu – operator wyznacza z niej bufor ryzyka naziemnego w STS-02.
Ćwiczenie w parach · 15 minut
Przegląd przedlotowy: co znajdziesz?
A Na krawędzi jednego śmigła mały odprysk. „Przecież to tylko milimetr”.
B Akumulator lekko wybrzuszony, ale pokazuje 100%.
C Start z dachu samochodu; aplikacja ostrzega o zakłóceniach kompasu.
D Wysokość RTH 30 m, na trasie budynek 45 m.
E Po aktualizacji oprogramowania zmieniło się zachowanie po utracie łącza.
F Remote ID pokazuje numer operatora z poprzedniej firmy.
Dla każdego: lecisz, poprawiasz czy odwołujesz lot?
Klucz. A: wymiana śmigła przed lotem – uszkodzone śmigło może pęknąć pod obciążeniem. B: nie używać, odizolować akumulator – wybrzuszenie to oznaka uszkodzenia ogniw, wskazanie 100% niczego nie zmienia. C: przenieść start z dala od metalu i ponowić (lub skalibrować kompas według instrukcji producenta). D: podnieść wysokość RTH ponad przeszkodę z zapasem albo zmienić trasę. E: sprawdzić i ustawić zachowanie według instrukcji operacyjnej, wykonać lot testowy. F: wgrać właściwy numer operatora – pilot w STS sprawdza, że Remote ID jest aktywny i aktualny (UAS.STS-01.040).
Klucz odpowiedzi
Odpowiedzi do quizu i ćwiczenia
Quiz B – system zakończenia lotuC – 50 m/sB – zestaw akcesoriów C5A – podwójne IMU i kompasyA – droga po aktywacji FTSĆwiczenie A – wymień śmigłoB – nie używaj, odizolujC – start z dala od metaluD – RTH ponad przeszkodąE – ustaw i lot testowyF – właściwy numer operatoraModuł 7 · Uzasadnienia w notatkach do slajdów z pytaniami i ćwiczeniem
Pokaż ten slajd dopiero po omówieniu odpowiedzi grupy.
Źródła modułu 7
Na czym opiera się ten materiał
Sprawdź przed zajęciami Tekst rozporządzenia 2019/945 w EUR-Lex (części 1–6, 16–17, wymagania Remote ID) · instrukcja producenta sprzętu szkoleniowego: akumulatory, RTH, utrata łącza, FTS
Stan na 11.11.2026
Wartości dla klas C0–C4 podaję według rozporządzenia 2019/945 w brzmieniu po zmianie 2020/1058; wymagania C5 i C6 czytałem w wersji opublikowanej przez brytyjski CAA, która przejęła tekst prawa UE (klasy UK5 i UK6). Części o napędzie, zasilaniu, czujnikach i redundancji to ogólna wiedza techniczna, bez jednego źródła.