Kurs STS-01 / STS-02 · Moduł 6
Meteorologia operacyjna
Wiatr, widzialność, chmury i opady – i co z nich wynika dla lotu w STS
Stan na listopad 2026 · Prowadzący: [imię i nazwisko]
Moduł 6 nie jest kursem meteorologii lotniczej – skupia się na tym, co realnie zmienia decyzję pilota BSP do 120 m: wiatr i porywy, widzialność, opady, temperatura i wilgotność. Przepisy STS nie podają limitu wiatru – limity wynikają z instrukcji producenta i z instrukcji operacyjnej (dodatek 5: warunki środowiskowe odpowiednie dla operacji). Jedyny liczbowy próg pogodowy w STS to widzialność w locie powyżej 5 km w STS-02. Przykłady komunikatów METAR na slajdach są przykładowe, nie z konkretnego dnia.
Plan modułu
Cztery lekcje i sprawdzian
6.2
Widzialność, chmury i opady 6.3
Wpływ pogody na BSP i FTS 6.4
Narzędzia pogodowe w Polsce Test
5 pytań i decyzja: lecimy czy nie Moduł 6 · Meteorologia operacyjna
Około 105 minut: 6.1 – 30 min, 6.2 – 25 min, 6.3 – 20 min, 6.4 – 15 min (z pokazem portali na żywo), test i ćwiczenie – 15 min. Dobrze, jeśli kursanci mają telefon z dostępem do internetu – w 6.4 sprawdzamy bieżącą pogodę dla miejsca szkolenia.
Lekcja 6.1 · Wiatr w liczbach
Kierunek – skąd wieje, prędkość – w trzech jednostkach
270°
wiatr zachodni – wieje z zachodu na wschód
1 kt
węzeł ≈ 0,51 m/s; 10 kt ≈ 5 m/s
1 m/s
= 3,6 km/h; 10 m/s = 36 km/h
G
poryw : chwilowy wzrost prędkości ponad wiatr średni
Przeliczenia: 1 kt = 1852 m/h ≈ 0,514 m/s; 1 m/s = 3,6 km/h
Kierunek wiatru podaje się zawsze jako kierunek, z którego wieje (w METAR względem północy geograficznej). Komunikaty lotnicze podają prędkość w węzłach, prognozy ogólne w m/s lub km/h, a producenci BSP zwykle w m/s – kursant musi umieć przeliczać w pamięci: węzły na m/s – mniej więcej podziel przez dwa. Poryw: w METAR zapis G, np. 27015G25KT – wiatr z 270°, 15 kt, w porywach 25 kt. Do decyzji o locie liczą się porywy, nie tylko wiatr średni.
Lekcja 6.1 · Wiatr a wysokość
Prognoza przy ziemi to nie wiatr na 120 m
Przy ziemi Tarcie o teren i przeszkody hamuje wiatr. Stacje mierzą go standardowo na 10 m.
Wyżej Wiatr zwykle rośnie z wysokością i może skręcać. Na 100–120 m bywa wyraźnie silniejszy niż przy starcie.
Wniosek Sprawdź prognozę wiatru na wysokościach, a w locie – ostrzeżenia BSP i dryf.
Źródło: wiedza ogólna z meteorologii (warstwa przyziemna); standard pomiaru wiatru na 10 m – WMO
Profil wiatru w warstwie przyziemnej zależy od szorstkości terenu i stabilności powietrza – nie podaję liczb, bo zmieniają się w szerokim zakresie. Praktyczna konsekwencja: pilot startuje przy słabym wietrze, a na wysokości roboczej BSP walczy z wiatrem, zużywając więcej energii. Szczególnie zdradliwe jest to przy powrocie pod wiatr z dalszego punktu trasy. Niektóre aplikacje pogodowe pokazują wiatr na kilku wysokościach – to wartości modelowe, które warto porównać z tym, co pokazuje BSP w locie.
Lekcja 6.1 · Turbulencja
Najgorzej jest po zawietrznej stronie przeszkód
Mechaniczna Za budynkami, drzewami, skarpami. Wiry i nagłe zmiany kierunku.
Termiczna Słoneczny dzień, nagrzane powierzchnie – kominy wznoszące i opadające.
Efekt tunelu Między budynkami i w wąwozach wiatr przyspiesza.
Nad wodą Bryza i różnica temperatur woda–ląd zmieniają wiatr w ciągu dnia.
Przy elewacji Opływ budynku: wznoszenie po nawietrznej, wiry po zawietrznej.
Fronty i burze Szkwał przed burzą – nagły, silny poryw. Nie lecimy.
Źródło: wiedza ogólna z meteorologii lotniczej
To typowe źródła turbulencji przy lotach do 120 m. Dla zespołów ratownictwa wodnego ważny jest punkt o wodzie: bryza (w dzień od wody na ląd, w nocy odwrotnie) zmienia kierunek wiatru w ciągu doby, a nad otwartą wodą wiatr jest zwykle silniejszy niż nad lądem z przeszkodami. Przy inspekcjach elewacji (STS-01) turbulencja przy budynku i zakłócenia GNSS i kompasu często występują razem – to częsty powód sytuacji awaryjnych. Burza: ULC i producenci nie podają liczby, ale zasada praktyczna jest jedna – przy burzy w pobliżu nie lecimy.
Lekcja 6.1 · Wiatr a limity STS
Limit 5 m/s w STS-01 dotyczy prędkości względem ziemi
Z wiatrem w plecy Prędkość względem ziemi = prędkość względem powietrza + wiatr. Łatwo przekroczyć 5 m/s.
Pod wiatr BSP potrzebuje zapasu mocy i energii, by w ogóle wrócić. Silny wiatr może go zatrzymać w miejscu.
Limit wiatru Nie ma go w przepisach STS. Ustala go producent i instrukcja operacyjna – z zapasem na porywy.
Źródła: UAS.STS-01.020 (prędkość względem ziemi poniżej 5 m/s); dodatek 5 (warunki środowiskowe)
Przepis mówi o prędkości względem ziemi (ground speed) – a ona zależy od wiatru. Przykład: BSP leci 3 m/s względem powietrza z wiatrem 4 m/s w plecy – względem ziemi 7 m/s, czyli ponad limit STS-01. Tryb niskiej prędkości klasy C5 ogranicza prędkość względem ziemi, korzystając z GNSS – przy utracie GNSS to ograniczenie może nie działać (sprawdź w instrukcji producenta). Wartość wytrzymałości na wiatr podawana przez producenta to zwykle granica możliwości BSP, a nie bezpieczny limit operacyjny – instrukcja operacyjna powinna przyjąć niższy próg.
Lekcja 6.2 · Widzialność
STS-01: musisz widzieć drona. STS-02: ponad 5 km
VLOS
STS-01: bez progu liczbowego, ale dron cały czas widoczny gołym okiem
< 1 km
mgła (FG); zamglenie (BR) – od 1 do 5 km
Źródła: UAS.STS-01.020; UAS.STS-02.020; definicje FG i BR – ICAO/WMO
W STS-01 przepis nie podaje progu widzialności, ale wymaga VLOS przez cały lot – mgła, zamglenie czy opad szybko to uniemożliwiają, zwłaszcza dla małego BSP na kilkuset metrach. W STS-02 widzialność w locie musi przekraczać 5 km – próg ten pozostaje także przy zwolnieniu dla sektora publicznego (moduł 1). Oznaczenia w METAR: FG – mgła (widzialność poniżej 1 km), BR – zamglenie (1–5 km), HZ – zmętnienie (suche cząstki). Widzialność 9999 w METAR oznacza 10 km lub więcej.
Lekcja 6.2 · Chmury i opady
Nisko, mokro i zimno to trzy osobne problemy
Niska podstawa chmur Chmury lub mgła poniżej wysokości lotu zasłaniają drona i ograniczają VLOS. W METAR wysokość w setkach stóp.
Deszcz i śnieg Odporność BSP na wodę – według producenta (np. stopień ochrony IP). Opad pogarsza widzialność i działanie czujników.
Oblodzenie Przy temperaturze w pobliżu 0 °C i poniżej oraz widocznej wilgoci lód na śmigłach zmniejsza ciąg.
Źródła: wiedza ogólna z meteorologii lotniczej; instrukcja producenta BSP
Podstawa chmur w METAR: np. BKN008 – zachmurzenie 5–7/8 na 800 stóp, czyli około 240 m nad lotniskiem. FEW – 1–2/8, SCT – 3–4/8, BKN – 5–7/8, OVC – 8/8. Stopień ochrony IP (np. IP55) podaje producent – to informacja o odporności obudowy, a nie zgoda na lot w każdym deszczu; zawsze czytaj warunki z instrukcji. Oblodzenie: najgroźniejsze w chmurze, mgle lub mżawce przy temperaturze w pobliżu i poniżej zera – BSP zwykle nie ma instalacji przeciwoblodzeniowej. Czujniki wizyjne (unikanie przeszkód) w deszczu, śniegu i mgle działają gorzej lub wcale.
Lekcja 6.2 · Punkt rosy
Mała różnica temperatury i punktu rosy – uwaga na mgłę
Co to jest Temperatura, do której trzeba ochłodzić powietrze, by para wodna zaczęła się skraplać.
≈ 4,8 °C
punkt rosy przy 10 °C i wilgotności 70%
Co z tego wynika różnica 1–2 °C: ryzyko mgły, zwłaszcza wieczorem i rano zaparowany obiektyw po wyjęciu BSP z ciepłego auta w METAR: 08/03 – temperatura 8 °C, punkt rosy 3 °C Obliczenie: wzór Magnusa (współczynniki 17,62 i 243,12 °C)
Obliczenie dla 10 °C i 70%: γ = ln(0,70) + 17,62 × 10 / (243,12 + 10) = −0,357 + 0,696 = 0,339; punkt rosy = 243,12 × 0,339 / (17,62 − 0,339) ≈ 4,8 °C. Różnica temperatury i punktu rosy (spread) jest prostym wskaźnikiem: gdy maleje do 1–2 °C, rośnie ryzyko mgły i zamglenia – szczególnie po zachodzie słońca, nad wodą i w dolinach. Orientacyjna reguła z meteorologii lotniczej: podstawa chmur kłębiastych ≈ 125 m × (temperatura − punkt rosy) – to przybliżenie, nie pomiar.
Lekcja 6.3 · Temperatura i gęstość
Zimno skraca lot, upał i wysokość osłabiają ciąg
Zimno akumulatory litowe oddają mniej energii, napięcie spada szybciej producenci zalecają ogrzanie akumulatorów przed startem krótszy lot – planuj większy zapas Upał mniejsza gęstość powietrza – mniejszy ciąg śmigieł ryzyko przegrzania elektroniki i akumulatorów ekran stacji sterowania słabo widoczny w słońcu Źródła: wiedza ogólna; zakresy temperatur pracy – instrukcja producenta BSP i akumulatorów
Konkretnych zakresów temperatur nie podaję – są różne dla różnych BSP i akumulatorów, a podaje je producent. Część BSP (np. profesjonalne platformy) ma akumulatory z samopodgrzewaniem; mimo to w mrozie czas lotu jest krótszy, a ostrzeżenia o niskim stanie akumulatora mogą pojawić się nagle. Gęstość powietrza: maleje z temperaturą i wysokością nad poziomem morza – w Polsce przy lotach do 120 m główny czynnik to temperatura. To łączy się z modułem 7 (zasilanie) i 4 (procedura niskiego stanu akumulatora).
Lekcja 6.3 · Pogoda a bezpieczeństwo lotu
Pogoda zmienia też działanie zabezpieczeń
Zjawisko Co się dzieje Co planujesz Silny wiatr spadochron FTS znosi dalej, RTH pod wiatr wolniejszy większy bufor po zawietrznej, zapas energii Porywy chwilowe wyjścia z obszaru lotu większy obszar bezpieczeństwa lub niższa wysokość Opad, mgła czujniki wizyjne i kamera działają gorzej nie licz na unikanie przeszkód Mróz krótszy czas pracy akumulatora niższy próg powrotu Burza w okolicy szkwał, wyładowania, opad nie lecisz
Źródło: synteza modułów 4–6; konkretne progi – instrukcja operacyjna operatora
Ten slajd łączy meteorologię z modułem 5: bufor i obszar bezpieczeństwa wymiaruje się z uwzględnieniem wiatru, a FTS ze spadochronem przy wietrze przenosi BSP daleko po stronie zawietrznej (przykład z modułu 5: 60 m, opadanie 5 m/s, wiatr 8 m/s – około 96 m). Pogoda kosmiczna: wiele aplikacji dla pilotów BSP pokazuje indeks Kp aktywności geomagnetycznej jako wskaźnik możliwych zakłóceń GNSS i kompasu. Nie podaję progów – nie znalazłem ich w źródłach regulacyjnych; traktuj to jako informację pomocniczą.
Lekcja 6.4 · Narzędzia w Polsce
Oficjalne źródła najpierw, aplikacje – pomocniczo
portal awiacja.imgw.pl: METAR i TAF dla lotnisk GAMET – prognoza obszarowa dla FIR EPWWdynamiczne mapy meteorologiczne IMGW-PIB – ogólne meteo.imgw.pl – prognozy i ostrzeżenia meteorologiczne ostrzeżenia o burzach, silnym wietrze, mgłach Aplikacje i BSP aplikacje dla pilotów BSP: wiatr na wysokościach, porywy, Kp telemetria BSP w locie: wiatr i ostrzeżenia zawsze porównaj z oficjalnymi Źródła: IMGW-PIB (awiacja.imgw.pl, meteo.imgw.pl); dlapilota.pl, „Portal Awiacja w nowej odsłonie”, 02.12.2020
Zakres portalu awiacja.imgw.pl potwierdzam w artykule z 2020 r. (METAR, TAF, GAMET, dynamiczne mapy) – przed zajęciami otwórz portal i sprawdź, jakie produkty są dostępne dziś i czy któreś wymagają logowania. GAMET to prognoza obszarowa dla lotów na niskich poziomach, przygotowywana dla FIR Warszawa. Aplikacje komercyjne (np. popularne serwisy z prognozą wiatru na wysokościach) to źródła pomocnicze – nie wskazuję konkretnej jako zalecanej. METAR i TAF dotyczą lotnisk – im dalej od lotniska, tym mniejsza ich przydatność dla miejsca operacji.
Lekcja 6.4 · Decyzja
Lecimy, lecimy z ograniczeniami albo nie lecimy
Lecimy Wszystkie parametry w limitach instrukcji z zapasem.
Z ograniczeniami Niżej, bliżej, krócej, większy bufor, częstsze sprawdzanie akumulatora.
Nie lecimy Przekroczony limit, burza, brak VLOS, oblodzenie – lub wątpliwość pilota.
Źródło: dodatek 5 – warunki środowiskowe w instrukcji operacyjnej; polityka operatora
Ostatnie słowo zawsze ma pilot – wątpliwość jest wystarczającym powodem, by nie startować. To łączy się z modułem 8 (presja misji). Dobra praktyka: decyzję i dane pogodowe zapisać w ewidencji lotu – przy zdarzeniu to pierwsza rzecz, o którą zapyta badający.
Quiz · pytanie 1 z 5
Co oznacza zapis 27015G25KT w METAR?
A. Wiatr z 270°, 15 kt, porywy 25 kt
B. Wiatr w kierunku 270°, 15 m/s
C. Widzialność 2701 m
D. Wiatr z 150°, 27 kt
Moduł 6 · Quiz
Odpowiedź: A. Pierwsze trzy cyfry – kierunek, z którego wieje (270° – z zachodu), dwie kolejne – prędkość w węzłach, G – porywy. B myli kierunek i jednostkę.
Quiz · pytanie 2 z 5
Ile w przybliżeniu wynosi 10 węzłów?
A. 2 m/s
B. 5 m/s
C. 10 m/s
D. 18 m/s
Moduł 6 · Quiz
Odpowiedź: B. 1 kt ≈ 0,514 m/s, więc 10 kt ≈ 5,1 m/s. D (18) to 10 kt w km/h (≈ 18,5 km/h) – częsta pomyłka.
Quiz · pytanie 3 z 5
Temperatura 6 °C, punkt rosy 5 °C, wieczór nad jeziorem. Czego się spodziewać?
A. Mgły lub zamglenia
B. Silnego wiatru
C. Na pewno burzy
D. Bardzo dobrej widzialności
Moduł 6 · Quiz
Odpowiedź: A. Różnica 1 °C między temperaturą a punktem rosy oznacza powietrze bliskie nasycenia; po zachodzie słońca i nad wodą rośnie ryzyko mgły i zamglenia. Mała różnica nie mówi nic o wietrze (B) ani burzy (C).
Quiz · pytanie 4 z 5
Limit 5 m/s w STS-01 dotyczy prędkości:
A. Względem powietrza
B. Względem ziemi
C. Wznoszenia
D. Wiatru
Moduł 6 · Quiz
Odpowiedź: B. UAS.STS-01.020: prędkość względem ziemi poniżej 5 m/s (BSP nie na uwięzi). Przy wietrze w plecy prędkość względem ziemi jest większa od prędkości względem powietrza.
Quiz · pytanie 5 z 5
Gdzie spodziewasz się najsilniejszej turbulencji mechanicznej?
A. Nad równym polem przy ciszy
B. Po zawietrznej stronie budynku
C. Wysoko nad chmurami
D. W zawisie przy ziemi w ciszy
Moduł 6 · Quiz
Odpowiedź: B. Turbulencja mechaniczna powstaje przy opływie przeszkód – najsilniejsze wiry są po zawietrznej stronie budynków, drzew i skarp.
Ćwiczenie w parach · 15 minut
Lecimy czy nie? Trzy poranki
A METAR: 18006KT 9999 FEW030 12/04. Lot STS-01 na 60 m, limit w instrukcji: wiatr 8 m/s.
B METAR: 25014G28KT 9999 SCT040 15/06. Ten sam lot i limit.
C METAR: 00000KT 0800 FG VV002 03/03. Lot STS-01 na 40 m.
D Lot STS-02, prognoza: widzialność 4 km w zamgleniu, wiatr słaby.
Dla każdego: decyzja + uzasadnienie jednym zdaniem
Klucz. A: wiatr 6 kt ≈ 3 m/s, widzialność 10 km+, spread 8 °C – lecimy (pamiętaj, że na 60 m wiatr może być silniejszy). B: 14 kt ≈ 7 m/s, porywy 28 kt ≈ 14 m/s – porywy wyraźnie powyżej limitu 8 m/s: nie lecimy. C: cisza, widzialność 800 m w mgle (FG), niebo niewidoczne (VV002 – widzialność pionowa 200 ft), temperatura równa punktowi rosy – brak warunków do VLOS: nie lecimy. D: STS-02 wymaga widzialności w locie powyżej 5 km – przy 4 km: nie lecimy w STS-02. Limit 8 m/s w ćwiczeniu jest przykładowy.
Klucz odpowiedzi
Odpowiedzi do quizu i ćwiczenia
Quiz A – z 270°, 15 kt, porywy 25 ktB – około 5 m/sA – mgła lub zamglenieB – względem ziemiB – po zawietrznej budynkuĆwiczenie A – lecimy (≈ 3 m/s, 10 km+)B – nie: porywy ≈ 14 m/sC – nie: mgła 800 m, brak VLOSD – nie: STS-02 wymaga ponad 5 kmModuł 6 · Uzasadnienia w notatkach do slajdów z pytaniami i ćwiczeniem
Pokaż ten slajd dopiero po omówieniu odpowiedzi grupy. Limit wiatru 8 m/s w ćwiczeniu jest przykładowy – w praktyce wynika z instrukcji operacyjnej i danych producenta.
Źródła modułu 6
Na czym opiera się ten materiał
Sprawdź przed zajęciami Aktualny zakres produktów na awiacja.imgw.pl i czy wymagają logowania · limity wiatru i temperatur sprzętu szkoleniowego · bieżący METAR i TAF dla najbliższego lotniska
Stan na 11.11.2026
Część treści modułu to ogólna wiedza z meteorologii lotniczej (profil wiatru, turbulencja, punkt rosy, składnia METAR według załącznika 3 ICAO) – nie przypisuję jej jednemu dokumentowi. Liczby z przepisów: prędkość względem ziemi poniżej 5 m/s (STS-01) i widzialność powyżej 5 km (STS-02).