Kurs STS-01 / STS-02 · Moduł 5
Ograniczanie ryzyka
Bufory, prędkość, ograniczenia obszaru, KON, FTS i wstęp do SORA
Stan na listopad 2026 · Prowadzący: [imię i nazwisko]
Plan modułu
Pięć lekcji i sprawdzian
5.2
Niska prędkość i ograniczenia obszaru
Test
5 pytań i trzy obliczenia
Moduł 5 · Ograniczanie ryzyka
Wprowadzenie · Co ograniczamy
Dwa ryzyka: dla ludzi na ziemi i dla innych w powietrzu
Ryzyko naziemne
- uderzenie BSP w osobę niezaangażowaną
- ograniczamy: KON, bufor, niska prędkość, FTS
Ryzyko powietrzne
- kolizja z załogowym statkiem powietrznym
- ograniczamy: wysokość do 120 m, VLOS, obserwatorzy, strefy i check-in
Źródło: struktura metodyki SORA (AMC1 do art. 11 rozporządzenia 2019/947)
Lekcja 5.1 · Zasada 1:1
Zasada 1:1: odległość co najmniej równa wysokości
1 : 1
lecisz na 80 m – zachowujesz co najmniej 80 m odstępu w poziomie
Gdzie ją spotkasz
- bufor ryzyka naziemnego w PDRA i SORA 2.0: „na 150 m – bufor co najmniej 150 m”
- kategoria otwarta A2: odstęp od osób niezaangażowanych nie mniejszy niż wysokość (materiał GM)
- logika: BSP spadający z wysokości h może przesunąć się mniej więcej o tyle w poziomie
Źródła: PDRA-01 wersja 1.0, pkt 3.4.1 (ED Decision 2019/021/R); GM1 UAS.OPEN.030(1)
Lekcja 5.1 · Jak różne reżimy liczą odstęp
STS-01 pozwala na mniej niż 1:1 – bo ma inne zabezpieczenia
| Reżim | Odstęp lub bufor przy 120 m | Dlaczego taki |
|---|
| Zasada 1:1 (PDRA, SORA 2.0) | co najmniej 120 m | brak założeń o prędkości i FTS |
| A2, klasa C2 | 30 m; 5 m w trybie niskiej prędkości | małe BSP, osoby niezaangażowane w pobliżu |
| STS-01, MTOM do 10 kg | 25 m | poniżej 5 m/s, FTS, KON |
| STS-01, MTOM ponad 10 kg | 60 m | większa masa i energia |
| STS-02 | droga BSP po aktywacji FTS (dane producenta) | BVLOS, C6 do 50 m/s |
Źródła: UAS.STS-01.020 pkt 1 lit. c; UAS.STS-02.020; UAS.OPEN.030; PDRA-01 wersja 1.0
Lekcja 5.2 · Tryb niskiej prędkości
Dlaczego 5 m/s: energia rośnie z kwadratem prędkości
1013 J
ten sam BSP przy 15 m/s – dziewięć razy więcej
Wymóg klasy C5
Tryb niskiej prędkości wybierany przez pilota, ograniczający prędkość względem ziemi do 5 m/s (BSP nie na uwięzi).
Obliczenie: E = ½ · m · v²; wymóg: rozporządzenie 2019/945, część 16; limit lotu: UAS.STS-01.020
Lekcja 5.2 · Geoświadomość, geofencing, geocaging
Trzy różne funkcje – nie myl ich
Ostrzega pilota o strefach na podstawie wgranych danych. Wymóg klas C1–C3; w C5 i C6 – jeśli jest, spełnia te same wymagania.
Blokada wlotu do zdefiniowanych stref, zwykle po stronie producenta. Nie jest wymogiem prawnym klasy.
Zapobiega opuszczeniu zaprogramowanego obszaru – poziomo i pionowo. Wymóg klasy C6 dla STS-02.
Źródła: rozporządzenie 2019/945 (wymagania klas, w tym część 17 dla C6); UAS.STS-02.040
Lekcja 5.3 · Z czego składa się bufor
Tabela daje minimum – resztę dolicza operator
Minimum z tabeli
STS-01: wysokość i MTOM. Np. 60 m i do 10 kg – 15 m.
+ czas reakcji
Prędkość × czas reakcji pilota. Przykład: 5 m/s × 2 s = 10 m.
+ znoszenie
Wiatr × czas opadania, zwłaszcza na spadochronie.
+ cechy BSP
Np. zdolność autorotacji, szybowanie, błąd pozycji GNSS.
Źródło: UAS.STS-01.020 pkt 1 lit. c ppkt i (C) wraz z GM; liczby w przykładach – ilustracyjne
Lekcja 5.3 · Przykład: wiatr i spadochron
Spadochron zmniejsza energię, ale wydłuża drogę z wiatrem
Dane przykładu
- wysokość aktywacji FTS: 60 m
- opadanie na spadochronie: 5 m/s
- wiatr: 8 m/s
12 s
czas opadania: 60 m ÷ 5 m/s
≈ 96 m
znoszenie: 8 m/s × 12 s – więcej niż bufor z tabeli
Przykład obliczeniowy (uproszczenie: stała prędkość opadania i wiatru); dane BSP – z instrukcji producenta
Lekcja 5.4 · KON jako środek ograniczający ryzyko
KON usuwa z równania osoby niezaangażowane
Środki fizyczne
Ogrodzenie, taśmy, zamknięcie drogi lub terenu.
Środki proceduralne
Osoby pilnujące wejść, uzgodnienia z zarządcą, wstrzymanie lotu przy naruszeniu.
Źródło: UAS.STS-01.030; UAS.STS-02.030; zwolnienia Prezesa ULC – moduł 1
Lekcja 5.4 · FTS jako środek ograniczający ryzyko
FTS zamienia niekontrolowany odlot w przewidywalny upadek
Co daje
- zatrzymuje BSP przed opuszczeniem przestrzeni operacyjnej
- przewidywalny punkt upadku – w buforze
- z elementami ograniczającymi skutki uderzenia (C5)
Typowe rozwiązania
- wyłączenie napędu (spadek)
- spadochron – mniejsza energia, większe znoszenie
- niezależne zasilanie i sterowanie systemu
Źródło: rozporządzenie 2019/945, części 16 i 17; ASTM F3322 – norma systemów spadochronowych (informacyjnie)
Lekcja 5.5 · Gdzie jest SORA
Trzy drogi w kategorii szczególnej – i rola SORA
Gotowy scenariusz. Operator składa oświadczenie – bez własnej oceny ryzyka.
Gotowa ocena ryzyka dla typowej operacji. Wniosek o zezwolenie na uproszczonej ścieżce.
Pełna ocena ryzyka dla operacji, której nie obejmuje STS ani PDRA. Wniosek o zezwolenie.
Źródła: rozporządzenie 2019/947 art. 11, UAS.SPEC.020–030; AMC1 do art. 11
Lekcja 5.5 · Logika SORA
Od opisu operacji do celów bezpieczeństwa
2. Ryzyko naziemne
GRC: wymiar i prędkość BSP, gęstość zaludnienia; potem środki ograniczające.
3. Ryzyko powietrzne
ARC: rodzaj przestrzeni; potem wymagania taktyczne (TMPR).
6. Obszar przyległy
Utrzymanie BSP w przestrzeni operacyjnej i ochrona obszaru obok.
Źródło: SORA (JARUS), AMC1 do art. 11 rozporządzenia 2019/947; ED Decision 2025/018/R (SORA 2.5)
Lekcja 5.5 · Stan na listopad 2026
SORA 2.5 obowiązuje w UE, ULC wdraża ją wytycznymi
EASA
- ED Decision 2025/018/R z 29.09.2025 – wchodzi w życie od razu
- ryzyko naziemne z rzeczywistej gęstości zaludnienia (mapy)
- SORA 2.0 (ED Decision 2019/021/R) nie została uchylona
ULC
- wnioski według SORA 2.5 można składać (odpowiedzi z 09.10.2025)
- dokumenty wdrażane wytycznymi Prezesa ULC po tłumaczeniu
- wnioski przez KSID planowane na przełom 2026/2027
Źródła: Traficom, 22.01.2026; Bureau Veritas, 03.10.2025; ULC – odpowiedzi z 09.10.2025 i z 2026
Quiz · pytanie 1 z 5
Według zasady 1:1 lot na 80 m wymaga bufora co najmniej:
A. 30 m
B. 40 m
C. 80 m
D. 160 m
Moduł 5 · Quiz
Quiz · pytanie 2 z 5
STS-01, wysokość 90 m, MTOM 12 kg. Minimalny bufor ryzyka naziemnego to:
A. 20 m
B. 30 m
C. 45 m
D. 90 m
Moduł 5 · Quiz
Quiz · pytanie 3 z 5
Czym jest geocaging w BSP klasy C6?
A. Ostrzeganiem o strefach
B. Zapobieganiem opuszczeniu zaprogramowanego obszaru
C. Automatycznym lądowaniem
D. Blokadą stref producenta
Moduł 5 · Quiz
Quiz · pytanie 4 z 5
Jak wyznacza się bufor ryzyka naziemnego w STS-02?
A. Tabelą: wysokość i masa
B. Zasadą 1:1
C. Drogą BSP po aktywacji FTS wg producenta
D. Stałe 30 m
Moduł 5 · Quiz
Quiz · pytanie 5 z 5
Co w metodyce SORA oznacza SAIL?
A. Poziom pewności i integralności operacji
B. Klasę przestrzeni powietrznej
C. Kategorię BSP
D. Limit hałasu
Moduł 5 · Quiz
Ćwiczenie indywidualne · 15 minut
Trzy obliczenia
A
STS-01, 120 m, MTOM 8 kg. Minimalny bufor z tabeli i bufor z zapasem na reakcję 2 s przy 5 m/s.
B
Lot w PDRA na 100 m. Jaki bufor według zasady 1:1?
C
BSP 6 kg: energia przy 5 m/s i przy 10 m/s. Ile razy więcej?
D
FTS ze spadochronem na 90 m, opadanie 6 m/s, wiatr 6 m/s. Znoszenie?
Wzory: E = ½ · m · v² · czas opadania = wysokość ÷ prędkość opadania · znoszenie = wiatr × czas
Klucz odpowiedzi
Odpowiedzi do quizu i ćwiczenia
Quiz
- C – 80 m
- C – 45 m
- B – nie opuszcza zaprogramowanego obszaru
- C – droga po aktywacji FTS
- A – poziom pewności i integralności
Ćwiczenie
- A – 25 m z tabeli; 35 m z zapasem
- B – 100 m
- C – 75 J i 300 J: 4 razy
- D – 15 s opadania, około 90 m znoszenia
Moduł 5 · Uzasadnienia w notatkach do slajdów z pytaniami i ćwiczeniem
Źródła modułu 5
Na czym opiera się ten materiał
Sprawdź przed zajęciami
Okres przejściowy SORA 2.0 → 2.5 w Polsce · wytyczne Prezesa ULC o SORA 2.5 · tekst GM do A2 w EASA Easy Access Rules · dane FTS sprzętu szkoleniowego
Stan na 11.11.2026